Tác giả: Đội ngũ giảng viên Legacy Academy 
Ngày chỉnh sửa:
Khi các ngành hot rơi vào trạng thái bão hòa nhân sự, những ngành nghề ít người học nhất như Kỹ thuật không gian, Vật lý nguyên tử và hạt nhân hay Kỹ thuật địa chất,.. lại mở ra cơ hội lập nghiệp với rủi ro thất nghiệp gần như bằng 0. Theo báo cáo của ILO, sự khan hiếm nguồn cung khiến mức lương chi trả cho các nhân sự ngách này cao gấp 2 – 3 lần mặt bằng chung thị trường. Bài viết dưới đây sẽ điểm danh 10+ ngành nghề ít người học nhất nhưng sở hữu lộ trình bứt phá thu nhập bền vững, giúp bạn đón đầu xu hướng dịch vụ lao động dài hạn!
TOP 12+ những ngành nghề ít người học nhất
Dù Việt Nam có hơn 300 ngành đào tạo đại học, sự quan tâm không đều khiến nhiều lĩnh vực thiếu sinh viên trầm trọng. Dưới đây là top những ngành ít người học nhất, với lý do cụ thể và tiềm năng việc làm bất ngờ.
TOP 1 – Ngành Tôn giáo học (Mã ngành: 7220309 / 7229009)
Tôn giáo học đứng đầu danh sách những ngành nghề ít người học nhất tại Việt Nam, song lại có tỷ lệ sinh viên có việc làm sau tốt nghiệp cao nhờ nguồn nhân lực cung không đủ cầu. Đây là ngành khoa học xã hội nghiên cứu chuyên sâu về nguồn gốc, bản chất, tín ngưỡng và đời sống tâm linh dưới góc nhìn lịch sử – văn hóa.
Nguyên nhân chính khiến ngành Tôn giáo học luôn trong tình trạng khát hồ sơ đăng ký bao gồm:
- Định kiến sai lệch: Học sinh và phụ huynh thường lầm tưởng học ngành này là để đi tu hoặc chỉ dành cho người theo đạo.
- Cơ sở đào tạo giới hạn: Hiện chỉ có 2 trung tâm đào tạo chính quy trên cả nước là Trường ĐH KHXH&NV (ĐHQG Hà Nội) và Trường ĐH KHXH&NV (ĐHQG TP.HCM).
- Thiếu thông tin hướng nghiệp: Ngành học còn xa lạ, chưa được truyền thông rộng rãi tới các trường THPT.
Tuy nhiên, sinh viên ra trường hoàn toàn không sợ thất nghiệp nhờ nhu cầu tuyển dụng đặc thù từ khối Nhà nước lẫn tư nhân. Cử nhân Tôn giáo học có thể đảm nhận các vị trí:
- Khối cơ quan Nhà nước & Tổ chức chính trị: Cán bộ chuyên trách tại Ban Tôn giáo Chính phủ, Sở Nội vụ, Ban Dân vận, Mặt trận Tổ quốc các cấp.
- Khối Nghiên cứu & Giáo dục: Giảng viên, chuyên viên nghiên cứu tại các Viện Nghiên cứu Tôn giáo, Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam.
- Khối Truyền thông & Dịch vụ: Phóng viên, biên tập viên chuyên mục văn hóa – tôn giáo tại các cơ quan báo chí, chuyên viên phát triển sản phẩm du lịch văn hóa tâm linh.
TOP 2 – Ngành Việt Nam học
Việt Nam học xếp ở vị trí TOP 2 trong danh sách những ngành nghề ít người học nhất, song lại sở hữu tỷ lệ việc làm rộng mở nhờ làn sóng quảng bá văn hóa ra thế giới và sự bùng nổ của ngành du lịch. Đây là ngành khoa học liên ngành nghiên cứu toàn diện về văn hóa, lịch sử, ngôn ngữ, kinh tế và xã hội Việt Nam.
Dù có nhu cầu nhân lực lớn, ngành Việt Nam học vẫn rơi vào tình trạng hiếm thí sinh đăng ký do các rào cản định kiến:
- Lầm tưởng đối tượng người học: Đa số phụ huynh và học sinh cho rằng Việt Nam học chỉ dành riêng cho người nước ngoài nghiên cứu.
- Định kiến về cơ hội nghề nghiệp: Ngành bị dán nhãn là chỉ làm nghiên cứu thuần túy hoặc khó xin việc do thiếu thông tin hướng nghiệp thực tế.
- Tâm lý ngại học ngành liên ngành: Chương trình học rộng (rải đều từ lịch sử, văn hóa đến kinh tế, ngoại ngữ) khiến thí sinh hoang mang về năng lực chuyên môn cốt lõi.
Tuy nhiên, thực tế cử nhân Việt Nam học hoàn toàn không sợ thất nghiệp nhờ tính đa nhiệm và khả năng ứng tuyển linh hoạt vào nhiều khối ngành:
- Khối Du lịch & Lữ hành: Điều hành tour, quản trị lữ hành, hướng dẫn viên du lịch quốc tế, thuyết minh viên bảo tàng/di tích.
- Khối Ngoại giao & Tổ chức quốc tế: Cán bộ đối ngoại tại các cơ quan ngoại giao, chuyên viên văn hóa tại các Tổ chức phi chính phủ (NGO) hoặc doanh nghiệp FDI.
- Khối Truyền thông & Giáo dục: Phóng viên, biên tập viên nội dung văn hóa; giảng viên dạy tiếng Việt và văn hóa Việt Nam cho người nước ngoài tại các trường đại học trong và ngoài nước.
Hiện nay, các cơ sở đào tạo hàng đầu như Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2, Đại học Tôn Đức Thắng và Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn thuộc Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh đều đang cấu trúc lại giáo trình ngành Việt Nam học theo hướng thương mại hóa kỹ năng để giải quyết triệt để câu hỏi học xong ra làm gì của thí sinh.
Nếu câu hỏi “học xong ra làm gì, có dễ kiếm tiền không” vẫn khiến bạn phân vân, có thể tham khảo thêm học nghề gì dễ kiếm tiền để có thêm lựa chọn rõ ràng hơn về hướng đi.
TOP 3 – Ngành Đông Phương học
Đông Phương học là ngành học thuộc lĩnh vực Khu vực học (Area Studies) có mức lương khởi điểm rất cao (từ 8 – 25 triệu đồng/tháng) nhưng lại nghịch lý nằm trong nhóm khó tuyển sinh bậc nhất ở một số chuyên ngành. Do ít người theo học, áp lực cạnh tranh sau khi ra trường gần như bằng không, cử nhân các ngành này trở thành những nhân sự độc quyền được săn đón ráo riết.
Dù sở hữu tiềm năng sự nghiệp vượt trội, Đông Phương học vẫn gặp rào cản tuyển sinh ở một số chuyên ngành do các nguyên nhân sau:
- Tâm lý e ngại hệ ngôn ngữ mới: Sinh viên thường có xu hướng chọn các ngôn ngữ phổ thông. Những hệ chữ viết phức tạp như chữ Phạn (Ấn Độ) hay tiếng Ả Rập đòi hỏi thời gian đầu tư lớn khiến nhiều thí sinh rút lui ngay từ vòng chọn nguyện vọng.
- Thiếu thông tin định hướng học đường: Khác với các ngành Kinh tế hay Công nghệ thông tin, mô hình đào tạo liên ngành (kết hợp đồng thời Ngôn ngữ, Lịch sử, Địa lý, Chính trị và Kinh tế) của Đông Phương học chưa được phổ biến rộng rãi tại các trường THPT.
- Chi phí thực tế linh hoạt: Chương trình học thường bao gồm các hoạt động trải nghiệm văn hóa hoặc giao lưu quốc tế. Tuy nhiên, các trường luôn có nhiều hình thức hỗ trợ tài chính, học bổng trao đổi sinh viên hoặc các mô hình thực hành tại chỗ giúp giảm thiểu tối đa áp lực kinh phí cho học viên.
Trong kỷ nguyên hội nhập dịch chuyển dòng vốn FDI, việc hiểu sâu văn hóa và cách vận hành tư duy của các quốc gia đối tác là năng lực không thể thay thế. Sinh viên tốt nghiệp các chuyên ngành đặc thù của Đông Phương học tại các trường uy tín như Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – ĐHQGHN hay ĐHQG-HCM dễ dàng nắm giữ các vị trí cốt lõi:
- Chuyên viên thu mua quốc tế (Procurement/Logistics): Đại diện doanh nghiệp đàm phán, giao thương trực tiếp với các thị trường Nam Á, Đông Nam Á.
- Chuyên viên quan hệ đối ngoại & Ngoại giao: Làm việc trong các tổ chức phi chính phủ (NGO), cơ quan ngoại giao hoặc đại sứ quán.
- Biên – phiên dịch viên cao cấp & Điều hành du lịch quốc tế: Đảm nhận các phân khúc thị trường ngách có mức thù lao cực kỳ cao do khan hiếm nhân lực.
TOP 4 – Kỹ thuật không gian (Mã ngành: 7520121)
Kỹ thuật không gian giữ vị trí TOP 4 trong danh sách những ngành nghề ít người học nhất tại Việt Nam, nhưng lại thuộc nhóm ngành công nghệ cao có mức lương khởi điểm hấp dẫn và tỉ lệ chọi đầu ra gần như bằng 0. Đây là ngành kỹ thuật ứng dụng dữ liệu vệ tinh, xử lý tín hiệu hình ảnh, công nghệ viễn thám (Remote Sensing) và định vị toàn cầu (GIS/GNSS) vào quản lý tài nguyên, quy hoạch đô thị và an ninh quốc quốc gia.
Hiện nay, mạng lưới đào tạo ngành này trên cả nước cực kỳ giới hạn, chỉ tập trung tại một số trường đại học công lập hàng đầu:
- Trường Đại học Quốc tế (ĐHQG TP.HCM)
- Trường Đại học Mỏ – Địa chất (HUMG)
- Trường Đại học Công nghệ (ĐHQG Hà Nội – UET)
Với chỉ tiêu tuyển sinh khiêm tốn (chỉ từ 30 – 60 sinh viên/trường/năm) và thường xuyên thiếu hụt hồ sơ, cử nhân ngành Kỹ thuật Không gian sau khi tốt nghiệp gần như không có đối thủ cạnh tranh trên thị trường lao động.
Sở dĩ một lĩnh vực có nhu cầu nhân lực lớn trong kỷ nguyên số lại rơi vào cảnh khát hồ sơ xuất phát từ các nguyên nhân chính:
- Công tác hướng nghiệp hạn chế: Ngành học khá mới mẻ, chưa được truyền thông phổ biến tại các trường THPT.
- Hiểu lầm về định hướng nghề nghiệp: Đa số học sinh nghĩ học xong phải vào NASA. Thực chất, đây là ngành kỹ thuật liên ngành ứng dụng cao, kết hợp giữa Công nghệ thông tin, Trí tuệ nhân tạo (AI) và Phân tích dữ liệu lớn (Big Data) để xử lý tín hiệu vệ tinh, bản đồ số, hệ thống định vị GPS và viễn thông.
- Nỗi sợ khối ngành Khoa học tự nhiên: Chương trình đào tạo yêu cầu tư duy nền tảng Toán, Lý vững chắc để giải quyết các thuật toán tối ưu hóa, phân tích hình ảnh vệ tinh.
Vì nguồn cung nhân lực mỗi năm ra thị trường chỉ đếm trên đầu ngón tay, sinh viên tốt nghiệp ngành Kỹ thuật không gian hoàn toàn tránh được áp lực bão hòa nhân sự và sở hữu những lợi thế độc quyền:
- Nhận học bổng khủng để thu hút nhân tài: Để khuyến khích người học, Đại học Quốc tế (VNU-HCM) áp dụng chính sách cấp học bổng lên tới 66% tổng chỉ tiêu ngành (gồm cả học bổng toàn phần miễn 100% học phí).
- Cơ hội chuyển tiếp và thực tập quốc tế: Sinh viên được tài trợ thực tập ngắn hạn từ 1 – 2 tháng tại các tổ chức hàng đầu châu Á như ISAS (Nhật Bản), KASI (Hàn Quốc), ASIAA (Đài Loan).
- Đầu ra đa dạng tại các tập đoàn tỷ đô: Không sợ bó hẹp không gian làm việc, cử nhân ngành này đang nắm giữ các vị trí Chuyên viên xử lý dữ liệu, Kỹ sư IoT, Chuyên viên viễn thám và Hệ thống thông tin địa lý (GIS) tại các tập đoàn lớn như Intel, Bosch, FPT, Viettel hoặc các cơ quan nhà nước về quy hoạch đô thị và quản lý tài nguyên môi trường.
Thực tế, tại Việt Nam có rất nhiều lĩnh vực ứng dụng Kỹ thuật không gian, đặc biệt trong giai đoạn chuyển đổi số. Công nghệ viễn thám giúp quản lý tài nguyên thiên nhiên, môi trường, khí tượng thủy văn, biển và hải đảo. Công nghệ định vị vệ tinh được triển khai trong an ninh quốc phòng, giao thông vận tải, y tế dự phòng.
Sinh viên ra trường có thể làm việc tại các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp công nghệ, các công ty ứng dụng như Grab, Be, VinBus…
Có thể bạn quan tâm: Những ngành nghề thiếu nhân lực trong tương lai
TOP 5 – Ngành Công tác xã hội
Ngành Công tác xã hội có nhiệm vụ giúp đỡ, hỗ trợ và tạo điều kiện cho những người không may mắn, có hoàn cảnh đặc biệt, khó khăn trong cuộc sống như người khuyết tật, trẻ em, người già, người có bệnh nan y, người nghèo… Đây là ngành đòi hỏi người học phải có trái tim nhân ái và tinh thần trách nhiệm cao.
Tại sao ít người học:
- Nhiều người vẫn nhầm lẫn đây là công việc từ thiện chứ chưa xem đây là ngành nghề chuyên nghiệp.
- Mức lương thấp hơn so với các ngành khác do chủ yếu làm việc trong khu vực công.
- Công việc đòi hỏi EQ cao, tính kiên nhẫn, trung thực, biết lắng nghe mà không phải ai cũng phù hợp.
- Áp lực công việc lớn khi phải đối mặt với nhiều hoàn cảnh khó khăn.
Người làm công tác xã hội thường làm việc tại các cơ sở do chính phủ hoặc phi chính phủ quản lý, các trung tâm bảo trợ xã hội, bệnh viện, trường học, tổ chức NGO. Mặc dù thu nhập chưa cao nhưng đây là nghề mang lại giá trị nhân văn sâu sắc và được xã hội trân trọng.
TOP 6 – Ngành Công tác thanh thiếu niên
Ngành Công tác Thanh Thiếu niên đào tạo cán bộ làm công tác thanh thiếu niên, nắm vững hệ thống kiến thức và kỹ năng công tác với lứa tuổi này. Sinh viên có khả năng nghiên cứu, tham mưu, đề xuất với các cấp ủy Đảng và chính quyền về các chính sách liên quan đến thanh thiếu niên.
Tại sao ít người học:
- Chủ yếu thu hút những bạn trẻ có truyền thống gia đình làm việc trong lĩnh vực này – được gọi là con nhà nòi.
- Cơ hội việc làm tập trung vào khu vực nhà nước, khó mở rộng sang tư nhân.
- Mức lương không cao và khó có khả năng thăng tiến nhanh trong sự nghiệp.
- Phạm vi công việc tương đối hẹp, chủ yếu trong hệ thống Đoàn, Hội.
Sau khi tốt nghiệp, sinh viên chủ yếu làm việc tại các cơ quan hành chính nhà nước, các tổ chức Đoàn Thanh niên, Hội Liên hiệp Thanh niên, trung tâm văn hóa thanh thiếu niên. Đây là ngành phù hợp với những bạn có đam mê công tác xã hội và muốn cống hiến cho thế hệ trẻ.
Nếu so với những ngành đòi hỏi 4 năm học nhưng đầu ra thu nhập vẫn bấp bênh như trên, nhiều bạn trẻ hiện nay chọn hướng đi nhanh hơn, vừa rút ngắn thời gian đào tạo, vừa sớm có việc làm ổn định. Tham khảo thêm Top địa chỉ đào tạo spa uy tín tại TPHCM để có góc nhìn thực tế hơn.
TOP 7 – Ngành Nông lâm nghiệp và Thủy sản
Các ngành thuộc lĩnh vực Nông lâm nghiệp và Thủy sản bao gồm nhiều chuyên ngành như Nông học, Chăn nuôi, Lâm học, Nuôi trồng thủy sản… Đây là những ngành học gắn liền với sản xuất nông nghiệp, một trong những trụ cột kinh tế của Việt Nam. Mặc dù đóng vai trò then chốt, thực tế cho thấy đây vẫn là một trong những ngành nghề ít người học do áp lực về môi trường làm việc.
Tại sao ít người học:
- Định kiến cho rằng học các ngành này chỉ để làm công việc chăn nuôi, trồng trọt, làm rừng, những công việc vất vả, thu nhập không ổn định.
- Nhiều người vẫn mang định kiến rằng làm nông chỉ phù hợp với những người học không giỏi hoặc ít cơ hội phát triển.
- Nhiều bạn trẻ muốn làm việc trong môi trường văn phòng, thành phố hơn là nông thôn.
- Yêu cầu người học phải có đam mê thực sự vì điều kiện làm việc khá vất vả.
Thực tế, sau khi ra trường, sinh viên có thể làm ở nhiều vị trí như chuyên viên nghiên cứu, nhân viên kỹ thuật, nhà phân tích thị trường, chuyên viên bảo vệ thực vật, quản lý trang trại công nghệ cao, hoặc khởi nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp ứng dụng công nghệ.
TOP 8 – Ngành Kỹ thuật địa chất
Ngành Kỹ thuật địa chất nghiên cứu về cấu trúc, thành phần và các quá trình địa chất của Trái đất, phục vụ cho công tác thăm dò khoáng sản, xây dựng công trình, quản lý tài nguyên và môi trường.
Tại sao ít người học:
- Xã hội, phụ huynh và học sinh còn nhiều định kiến cho rằng các ngành khoa học, kỹ thuật vất vả, khó xin việc, thu nhập không cao.
- Ngành khá hẹp, không được biết đến rộng rãi như các ngành kỹ thuật phổ thông.
- Điểm chuẩn tương đối thấp khiến nhiều người nghi ngờ chất lượng và triển vọng.
- Công việc thường phải đi công tác xa, làm việc ngoài trời trong điều kiện khắc nghiệt.
Tuy nhiên, nhóm ngành kỹ thuật, khoa học cơ bản đang trong tình trạng khát nhân lực trong nhiều năm trở lại đây. Với công nghệ hiện đại, công tác trắc địa kỹ thuật không còn phải dùng thiết bị thô sơ mà được xử lý trên hệ thống điện tử.
Sinh viên tốt nghiệp được doanh nghiệp chào đón, cơ hội việc làm rộng mở trong các lĩnh vực khai thác khoáng sản, xây dựng, quy hoạch đô thị, bảo vệ môi trường.
TOP 9 – Ngành Robot và trí tuệ nhân tạo
Ngành Robot và trí tuệ nhân tạo đào tạo về thiết kế, chế tạo robot và phát triển các hệ thống AI. Đây được xem là ngành hot với cơ hội nghề nghiệp cao. Nếu bạn đang băn khoăn thời đại 4.0 nên học nghề gì, Robot và AI là một trong những lựa chọn triển vọng nhờ nhu cầu nhân lực ngày càng tăng.
Tại sao ít người học:
- Yêu cầu đầu vào rất cao, các trường đại học kỹ lưỡng trong việc tuyển chọn sinh viên.
- Các trường ở Việt Nam chưa có đủ nhân lực giảng dạy chất lượng cao cũng như cơ sở vật chất, kỹ thuật để sinh viên thực hành.
- Nguyên vật liệu chế tạo, lắp ráp robot đa phần nhập khẩu nên học phí cao so với mặt bằng chung.
- Áp lực học tập và yêu cầu ngoại ngữ tốt để làm việc tại các công ty nước ngoài.
Mặc dù gặp nhiều khó khăn trong quá trình đào tạo, sinh viên ra trường có cơ hội làm việc tại các công ty công nghệ lớn, trung tâm nghiên cứu AI, các startup về robot và tự động hóa. Với sự phát triển mạnh mẽ của AI, đây là ngành có triển vọng tương lai rất tốt.
TOP 10 – Ngành Vật lý nguyên tử và hạt nhân
Ngành Vật lý nguyên tử và hạt nhân nghiên cứu về cấu trúc vật chất ở cấp độ nguyên tử, hạt nhân và các hạt cơ bản, ứng dụng trong năng lượng hạt nhân, y học hạt nhân, bảo vệ bức xạ và nhiều lĩnh vực khác.
Tại sao ít người học:
- Rất ít trường đại học đào tạo ngành này vì chủ yếu chỉ đào tạo cán bộ, chuyên viên nghiên cứu.
- Ngành mang tính đặc thù cao, chưa được phổ biến rộng rãi với học sinh và phụ huynh.
- Yêu cầu nền tảng Toán, Lý rất vững vàng, chỉ phù hợp với một số ít học sinh xuất sắc.
- Nhiều người lo ngại về tính an toàn khi làm việc với vật liệu phóng xạ.
Sinh viên tốt nghiệp có thể được phân về các cơ sở nghiên cứu của nhà nước như Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam, Viện Vật lý, các bệnh viện ứng dụng y học hạt nhân, hoặc các đơn vị kiểm soát an toàn bức xạ. Đây là ngành có mức lương khá và ổn định.
TOP 11 – Ngành Kỹ thuật tuyển khoáng
Ngành Kỹ thuật tuyển khoáng liên quan đến công nghệ tách, làm giàu khoáng sản từ quặng thô, là khâu trung gian quan trọng giữa đơn vị khai thác và đơn vị chế biến, tiêu thụ sản phẩm khoáng sản.
Tại sao ít người học:
- Công việc đòi hỏi sức khỏe tốt, độ chính xác cao, phù hợp với nam giới.
- Điều kiện làm việc khá khắc nghiệt, dãi nắng dầm mưa, tiếp xúc với môi trường công nghiệp.
- Phụ huynh lo ngại về mức độ nguy hiểm và ảnh hưởng đến sức khỏe.
Ngành này phù hợp với những bạn nam có sức khỏe tốt, sở thích tìm tòi nghiên cứu, xây dựng ý tưởng cải tiến quy trình công nghệ. Với Việt Nam là nước giàu tài nguyên khoáng sản, cơ hội việc làm trong ngành này khá ổn định tại các công ty khai khoáng lớn và các nhà máy chế biến.
TOP 12 – Ngành Hải dương học
Ngành Hải dương học nghiên cứu về đại dương, biển và các quá trình tự nhiên diễn ra trong môi trường biển, bao gồm sinh vật biển, hóa học biển, vật lý biển và địa chất biển. Đây là ngành quan trọng đối với một quốc gia có bờ biển dài như Việt Nam.
Tại sao ít người học:
- Ngành khá mới mẻ và chưa được nhiều trường đại học đào tạo.
- Phạm vi ứng dụng chưa được hiểu rõ, nhiều người nghĩ chỉ dành cho nghiên cứu.
- Công việc đòi hỏi phải thường xuyên đi biển, khảo sát thực địa trong điều kiện khó khăn.
- Yêu cầu kiến thức đa lĩnh vực từ sinh học, hóa học đến vật lý khiến nhiều thí sinh e ngại.
Tuy nhiên, với chiến lược phát triển kinh tế biển của Việt Nam, sinh viên Hải dương học có cơ hội làm việc tại các viện nghiên cứu biển, cơ quan quản lý tài nguyên biển, công ty khai thác hải sản, các tổ chức bảo vệ môi trường biển, hoặc tham gia các dự án quốc tế về đại dương. Đây là ngành có tiềm năng phát triển mạnh trong tương lai.
Việc lựa chọn những ngành nghề ít người học có thể là một nước đi mạo hiểm nhưng đầy thông minh trong bối cảnh thị trường lao động đang dần bão hòa. Legacy Academy chúc các sĩ tử sớm tìm thấy niềm đam mê thực sự để tự tin theo đuổi những ngành học độc đáo này!
